Pora na garść informacji.

Witamina B12

Kategoria: porada

Witamina B12 znana również pod nazwą kobalamina należy do witamin rozpuszczanych w wodzie. Pełni ona niezbędną rolę w funkcjonowaniu całego organizmu. Należy do substancji egzogennych, co oznacza, że organizm nie jest w stanie samodzielnie jej wyprodukować i dlatego powinna być przyjmowana z pożywieniem. Pochodzi z produktów odzwierzęcych, więc wyjątkowo narażeni na jej niedobór są wegetarianie i weganie.

Ale czy tylko te grupy zmagają się z niewystarczającym poziomem kobalaminy? Jak sprawdzić jej stężenie we krwi? Jakie są objawy jej niedoboru? Jak walczyć z niskim stężeniem tej witaminy? Gdzie szukać jej źródeł? Odpowiedzi na te i inne pytania dotyczące witaminy B12  pojawią się w poniższym artykule.

Kobalamina występuje pod licznymi postaciami, chociaż najczęstszą jej formą jest cyjanokobalamina, która pojawia się suplementach. W organizmie przekształca się w formę aktywną. Wyróżniamy także metylokobalaminę, hydrokykobalaminę oraz adenozylokobalaminę. Do funkcji witaminy B12 należy:

  • Wspomaganie prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego poprzez współudział w budowaniu osłonek mielinowych wokół nerwów oraz w przewodzeniu impulsów
  • Współuczestnictwo w wytwarzaniu erytrocytów i kwasów tłuszczowych wpierających syntezę DNA
  • Udział w metylacji homocysteiny do metioniny, dzięki czemu zmniejsza się ryzyko chorób sercowo- naczyniowych
  • Działanie antydepresyjne
  • Wspomaganie koncentracji i procesów zapamiętywania.

Niedobór kobalaminy jest uznawany ostatnimi czasy za cichą epidemię, ponieważ dotyka dużej liczby osób, a nie jest szybko diagnozowany. Liczne objawy są dość nieswoiste, dlatego bardzo trudno utożsamić je tylko z niedoborem kobalaminy. Zwracając uwagę na jej liczne funkcję należy uświadomić sobie, że jej długotrwały deficyt może przynieść poważne, niekorzystne konsekwencje zdrowotne.  Niedobór witaminy B12 stwierdza się na podstawie badań z krwi lub moczu. Jego przebieg ma cztery etapy:

  1. Spadek stężenia witaminy we krwi
  2. Niskie stężenie komórkowe
  3. Podwyższony poziom homocysteiny we krwi i spowolniona synteza DNA
  4. Niedokrwistość makrocytowa

Do objawów niskiego stężenia witaminy B12 należy przede wszystkim osłabienie, zmęczenie i brak energii. Osoby cierpiące na niedobór kobalaminy mogą też odczuwać duszności i palpitację serca. Deficyt tej witaminy może też objawiać się utratą apetytu i problemami trawiennymi, do których można zaliczyć biegunki lub zaparcia. Dochodzi także do anemii, częstych krwotoków i zasinień. Osoby zmagające się z niedoborem kobalaminy mogą także uskarżać się na mrowienie i drętwienie stóp oraz dłoni. Niskie stężenie witaminy B12 prowadzi do poważnych zaburzeń koncentracji. Coraz częściej pojawiają się problemy z zapamiętywaniem, trudności ze skupieniem uwagi, mylenie znanych nazw i pojęć.  Niedobór kobalaminy przyczynia się również do niepłodności. Z powodu licznych i różnorodnych objawów warto podkreślić, kto powinien najbardziej zwracać uwagę na stężenie tej witaminy we krwi. Poza wegetarianami, na niedobory kobalaminy wyjątkowo narażone są osoby nadużywające alkoholu, kobiety po wielokrotnych poronieniach oraz z mutacją genu MTHFR. Do gruby ryzyka należą także diabetycy przyjmujący metforminę oraz osoby stosujące przewlekle leki na zmniejszenie poziomu soku żołądkowego. Niedobory kobalaminy mogą pojawiać się także w przebiegu:

  • Celiakii
  • Zespołu jelita nadwrażliwego
  • Wrzodziejącego zapalenia okrężnicy
  • Choroby Crohna
  • Zapalenia lub nieszczelności jelita
  • Niedokrwistości złośliwej
  • Niektórych chorób autoimmunologicznych (Choroba Gravesa-Basedowa, toczeń rumieniowaty).

W sytuacji stwierdzonego niedoboru witaminy B12 należy podjąć odpowiednie leczenie uzależnione od rozpoznania podstawowego mechanizmu powodującego deficyt. Jeśli niedobory powoduje jałowa dieta, należy zmienić swój codzienny jadłospis oraz wprowadzić doraźną suplementację. Natomiast przy poważniejszych schorzeniach (choroba Crohna), w przebiegu których wchłaniane kobalaminy jest upośledzone, należy wdrożyć zastrzyki z odpowiednią dawką tej witaminy, stosowane do końca życia. Uzupełniane niedoborów kobalaminy może odbywać się poprzez: zastrzyki, podanie doustne, podjęzykowo lub donosowo. Należy również ustalić dawkę i czas stosowania. Zasady postępowania w przypadku deficytu witaminy B12 to:

  • Racjonalna dieta
  • Uszczelnienie jelita
  • Sprawdzenie mutacji genu MTHFR
  • Wykonanie pełnej morfologii krwi
  • W razie konieczności- wdrożenie suplementacji.

Kobalamina jako witamina egzogenna powinna być dostarczana do organizmu za pośrednictwem diety. Dzienne zapotrzebowanie dla osoby dorosłej to 2,4 miligram. Jej dokonałbym źródłem są produkty pochodzenia zwierzęcego, najlepiej z domowych hodowli. Zmagając się z niedoborem tej witaminy należy sięgać po mięso (szczególnie wątróbkę), jaja, ryby i nabiał. Warto jednak dodać, iż obróbka termiczna w wysokich temperaturach redukuję ilość kobalaminy.

Troszcząc się o odpowiedni poziom witaminy B12 w organizmie należy zadbać o prawidłowe trawienie oraz o szczelność jelit. Wchłaniane tej witaminy odbywa się w jelicie cienkim, dlatego jego kondycja jest szczególne ważna w walce z niedoborami kobalaminy. Aby wspomóc trawienie warto na 15 min przed posiłkiem wypić:

  • ½ szklankę wody z 3 łyżkami soku z cytryny lub
  • ½ szklanki wody z 1 łyżka ekologicznego octu jabłkowego lub
  • 1 szklankę naparu z mięty leczniczej.

Dzięki odpowiedniemu zakwaszeniu żołądka przed posiłkiem dojdzie do lepszego trawienia, a w konsekwencji to skuteczniejszego wchłaniania witamin, także kobalaminy. Wbrew niektórym doniesieniom, produkty sojowe nie zawierają odpowiedniej formy witaminy B12, dlatego przy rezygnacji z produktów mięsnych jej suplementacja jest konieczna.