Pora na garść informacji.

Różne rodzaje ryżu – wybierz idealny dla siebie!

Kategoria: zdrowe odżywianie

Ryż – długoziarnisty, brązowy, dziki, paraboiled, do risotto, sypki, kleisty… Naukowcy szacują, że na świecie jest aż 40 tysięcy odmian ryżu, z czego tylko około 10 jest uprawianych i sprzedawanych. Czym się różnią poszczególne rodzaje ryżu i gdzie mają zastosowanie?

Ryż uprawia się nie tylko w Azji, ale też w Europie (np. Włochy, Hiszpania), Afryce, obu Amerykach i Australii. Myślimy – ryż i od razu przed oczami pojawiają się obrazy: domowa pomidorowa z ryżem, gołąbki, sałatki na przyjęcia, zupa mleczna, popularne pieczywo ryżowe, meksykańskie danie chili con carne, ryż z jabłkiem… W kuchni na całym świecie pożywny ryż zadomowił się na dobre.

Ziarenka ryżu pod lupą

Co się kryje w ziarenku ryżu? Ten lekkostrawny i łatwo przyswajalny produkt to przede wszystkim węglowodany, ale także błonnik, białka, witaminy z grupy B, magnez, fosfor, żelazo czy cynk. Warto pamiętać, że im mniej przetworzony produkt, tym jest on bogatszy w zdrowe składniki. Jest dość kaloryczny – porcja 100 g ugotowanego białego ryżu to ok. 130 kcal, brązowego zaś – ok. 110 kcal. Ryż nie zawiera glutenu, może więc być spożywany przez osoby na diecie bezglutenowej lub z nietolerancją glutenu.

Biały, ciemny, pełnoziarnisty – kilka słów o odmianach ryżu

Pamiętacie czasy, kiedy w sprzedaży był tylko zwykły ryż biały? Całe szczęście dziś na półkach w sklepie mamy duży wybór różnych odmian ryżu i tylko od naszego smaku zależy, który wybierzemy. Ale – jak to w kuchni bywa – niektóre odmiany sprawdzą się lepiej do zup, a inne do potraw jednogarnkowych. Czym się charakteryzują odmiany ryżu i jak je stosować?

  • Ryż biały długoziarnisty jest najpopularniejszym typem ryżu. Delikatny w smaku i ugotowany na sypko świetnie komponuje się z sosami, można go użyć w zupach i do sałatek. Jeśli nie mamy pod ręką specjalnego ryżu, sprawdzi się też we włoskich risottach i hiszpańskich paellach.
  • Ryż paraboiled różni się od zwykłego ryżu sposobem produkcji – jest poddany działaniu pary wodnej pod ciśnieniem, dzięki czemu ziarno staje się twardsze i odporniejsze na rozgotowanie. Zachowuje też więcej składników odżywczych i witamin od zwykłego ryżu. Trudno go rozgotować, dlatego jest świetny do sałatek. Krócej się też gotuje.
  • Ryż brązowy, naturalny, ma pełniejszy, lekko orzechowy smak. Jest brązowo-żółty– to dzięki skróconemu procesowi produkcji, który usuwa z ziarna tylko zewnętrzną warstwę łupiny, tzw. plewy (w przypadku ryżu białego wszystkie zewnętrzne warstwy są ścierane w młynach). Dlatego też jest najbardziej odżywczy. Potrzebuje więcej czasu, żeby się ugotować, a ugotowany jest twardszy od zwykłego ryżu. Ma również niższy indeks glikemiczny, dlatego m.in. poleca się go w dietach. Charakteryzuje się też krótszym terminem przydatności do spożycia.
  • Ryż krótkoziarnisty ma owalne kształty. Po ugotowaniu jest bardzo kleisty i sprawdzi się w daniach, które wymagają ryżu jako spoiwa dla sosu czy pozostałych składników, jak np. włoskie risotto (najpopularniejsze odmiany to Arborio, Carnaroli i Vialone Nano), japońskie sushi (np. Senia, Bahia), paella (np. Balilla, Calasparra). Tego typu ryż sprawdzi się też w polskich gołąbkach i zupach, zapiekankach, również mlecznych i słodkich deserach na bazie ryżu. Zazwyczaj na opakowaniach opisany jest nie odmianą ryżu, ale przeznaczeniem, a więc: do risotto, do paelli, do sushi etc.
  • Ryż basmati to szlachetny ryż o długich ziarnach, charakterystycznym aromacie i smaku. Uprawiany jest u stóp Himalajów. Najczęściej stosowany w bogatej w przyprawy kuchni hinduskiej, znakomity do curry.
  • Ryż jaśminowy (tajski) – pochodzi z Tajlandii, ma podłużne ziarna, które po ugotowaniu mają charakterystyczny smak, aromat i lekko kleistą strukturę. Jest delikatniejszy od zwykłego ryżu długoziarnistego. Idealny do dań kuchni azjatyckiej.
  • Dziki ryż – pochodzi z Ameryki Północnej i z prawdziwym ryżem jest tylko spokrewniony. Można go spotkać pod nazwą owies wodny, zizania wodna lub ostruda wodna. Czarne ziarna są wąskie i podłużne, po ugotowaniu pozostają sypkie. W smaku jest zdecydowanie bardziej „zbożowy” w porównaniu do prawdziwego ryżu. Wyśmienity do sałatek i jako skrobiowy dodatek do drugiego dania. Można go kupić w połączeniu z ryżem paraboiled, razem tworzą ładną czarno-białą kompozycję.
  • Czarny ryż (zwany też indonezyjskim) jest odmianą krótkoziarnistą. Ma łagodny, orzechowy smak. Jest znakomitym źródłem przeciwutleniaczy (antyoksydantów), które hamują reakcje utleniania w organizmie i powstrzymują proces powstawania szkodliwych wolnych rodników. Sprawdzi się w sałatkach i drugich daniach zastępując ziemniaki czy kasze.

Jak gotować ryż

Tu niestety, nie ma jednej właściwej odpowiedzi – czas gotowania i ilość wody zależy od odmiany ryżu. Przyjmuje się, że dla najpopularniejszego ryżu białego długoziarnistego na 1 szklankę ryżu dajemy 2 szklanki wody – wówczas w czasie gotowania ryż wchłonie całą wodę. Aby ryż był sypki, przed gotowaniem należy go przepłukać zimną wodą, aby pozbyć się cząsteczek skrobii na wierzchu ziarenek, pozostałej po produkcji ryżu. Ryż wrzucamy na gotującą się osoloną wodę i mieszamy od czasu do czasu. Ryż jest gotowy po ok. 10-15 minutach (dla ryżu białego), 20-25 minutach (dla ryżu dzikiego, brązowego, czarnego). Można go też gotować na parze, albo wsypując do zimnej wody i doprowadzając do wrzenia, ale też najpierw przesmażając na tłuszczu i stopniowo dodając wywar – jak w przypadku risotto.